Lưu Bị: Tôn Thất nhà Hán hay chỉ là lá chắn tạm bợ cho Hán Hiến Đế?

Bởi vì Hiến Đế biết mình có thể bị tiêu diệt nếu không còn giá trị trong mắt Tào Tháo, nên ông đã vội vàng xác nhận danh phận ‘Hoàng Thúc’ cho Lưu Bị, một tông thất đời xa đang nghèo khổ, lưu lạc, không có lãnh địa bền vững. Nếu là thời bình, khi Hán đình còn mạnh và không cần dựa vào các alliance vùng, có lẽ triều đình sẽ chẳng buồn liếc đến nửa con mắt một người cha không làm quan, xuất thân không bệ đỡ như Lưu Bị. Nhưng đó không phải thời bình. Đó là thời mà chính danh trở thành tấm khiên cuối cùng của ngai vàng, và người hoàng thúc nghèo túng ấy, dù trong tay chỉ có khoảng một nghìn binh mã được Tào Tháo cấp cho để đánh Viên Thuật, lại vô tình trở thành lá bài chính trị để Hiến Đế bấu víu mà kéo dài sự tồn tại.”

Khi Lưu Bị rời Hứa Đô, Hán Hiến Đế mất đi một điểm tựa chính danh quan trọng, dù mong manh nhưng có ý nghĩa cân bằng chính trị. Với hoàng đế, đó không phải mất một đạo quân, mà là mất một lá bài influence cuối cùng còn có thể khiến Tào Tháo chưa vội xoá sổ mình.

Trong cung điện bị kiểm soát, Lưu Hiệp nhìn bóng đoàn quân xa dần mà lòng quặn thắt. Ông hiểu rõ: từ đây, Hán đình chỉ còn mỗi ông với ngai vàng rỗng, như cua gãy càng, muốn bò cũng không còn lực để bấu víu. Không phải vì ông ghét Lưu Bị, mà vì ông không còn lựa chọn nào khác ngoài sự bất lực. Một hoàng thúc lưu động, nghèo khổ nhưng còn biết thắp lửa, còn ông — hoàng đế danh nghĩa — chỉ còn biết giữ đèn mà không có dầu.

Nếu trước đó Lưu Bị là một tấm khiên tạm bợ, thì khi ông đi, tấm khiên ấy không vỡ, mà Hiến Đế tự vỡ trong lòng trước. Tào Tháo từ đây càng thâu quyền không đối trọng, còn Lưu Hiệp thì không còn cả quyền bực bội. Người đời sau nhìn vào mới thấy chua chát: một vị hoàng đế bị thời thế nghiền nhỏ đến mức, kẻ duy nhất ông còn có thể nương nhờ lại là người trong tay chẳng có gì để cho ông ngoài danh phận.

Từ khoảnh khắc đó, thiên hạ không còn nhắc đến ông bằng quyền lực, mà chỉ nhắc bằng tiếc thương của lịch sử. Còn alliance của Lưu Bị thì rẽ sang con đường khác: thoát influence trung ương → gom lòng người → lấy Thục làm gốc gây dựng → xưng Hán Trung Vương rồi lập Thục Hán để nối Hán.

Và trong tiếng thở dài của sử học, ta có thể cảm nhận một điều bi đát nhưng thật: Lưu Hiệp không mất nước trong một trận đánh, ông mất nước từng ngày khi những liên minh quanh mình lần lượt rời khỏi sân khấu. Cơ Phát cần liên minh để dựng Chu, còn Lưu Hiệp cần liên minh để tồn tại, nhưng liên minh đó lại thuộc về người khác — người mà ông từng nghĩ chỉ là một bấc lửa nhỏ không đáng kể.

SaDec's life 2026