Chương 1 - về nhà
Chiều cuối tháng Tám, mây xám phủ kín Sài Gòn. Mưa nặng hạt quất xuống đường băng Tân Sơn Nhất. Chiếc máy bay từ Israel hạ cánh, bánh rít dài.
Trong dòng người, Minh bước ra, gương mặt mệt mỏi nhưng lòng nặng trĩu hơn bởi tin dữ: cha anh, ông Trịnh Cao Ngọc Hải, vừa mất vì tai nạn ở tuổi bảy mốt. Đi bên anh là vợ, Linda Trang, khoác áo mưa mỏng, lặng lẽ siết tay chồng.
Taxi đưa họ về con hẻm Bình Tân ướt át. Ngôi nhà cấp bốn ngập khói nhang. Giữa phòng khách, quan tài gỗ đỏ đặt trang trọng, vòng hoa trắng kín hai bên.
Mẹ Minh, bà Huỳnh Mai, tóc hoa râm, run run trao nén nhang cho con:
– Về rồi hả... Cha con đi nhanh quá...
Minh quỳ lạy, Trang cúi đầu vái. Toàn – anh trai 38 tuổi – ôm chầm lấy em, nghẹn ngào. Cô út Thúy mới 18, trong bộ tang phục, òa khóc nắm tay anh Hai.
Ngoài trời mưa ào ạt, tiếng mõ hòa cùng tiếng niệm Phật trầm đục. Gia đình quây quanh quan tài, khói hương và tiếng khóc trộn lẫn. Minh ngồi chính giữa, mắt sâu thẳm, Trang im lặng nắm tay chồng như một điểm tựa.
Mọi dự định Trung Đông tan vỡ, chỉ còn tang thương trong căn nhà mái tôn cũ. Khói nhang vấn vít, mùi hương hoa tang quện với hơi mưa, làm gian nhà thêm thấm đẫm một nỗi buồn sâu lắng nhưng cũng chan chứa nghĩa tình.
Minh ngồi xuống bên cạnh bà Huỳnh Mai, đôi bàn tay anh cầm chặt một phong bì dày. Giọng anh trầm hẳn, cố giữ sự bình tĩnh:
– Mẹ à... đây là số tiền con dành dụm được trong sáu tháng qua ở Hebron. Cộng thêm khoản con hùn mở quán cà phê bên Biển Chết... và cả tiền tip của khách gửi lại. Mẹ giữ để lo tang cho cha.
Bà Sáu Mai khẽ run tay khi nhận phong bì. Bà nhìn con trai, đôi mắt ngân ngấn lệ, vừa cảm động vừa xót xa:
– Con cực khổ xứ người, lặn lội nơi đất lạ, đâu có dễ gì... Sao còn mang hết về lo cho nhà?
Minh siết vai mẹ:
– Cha mất rồi... con không làm gì hơn được. Mẹ dùng tiền này... lo hậu sự.
Trang đứng lặng phía sau, nhìn chồng mà mắt rưng rưng. Những lời giản dị ấy, cộng với phong bì dày cộm trên tay mẹ, khiến không khí tang thương bỗng được thắp lên chút hơi ấm: tình con dành cho cha mẹ, dù muộn, vẫn đầy ắp.
Chiều xuống, hương khói trong gian nhà tang thêm dày đặc. Hai vị hòa thượng khoác áo cà-sa vàng sậm bước vào, tiếng mõ, tiếng chuông vang lên nhịp đều đặn, ngân dài như chở nỗi bi thương vượt qua cơn mưa Sài Gòn vừa tạnh.
Bà con lối xóm chen chúc trong gian nhà nhỏ. Trước bàn thờ, hương linh cha – Trịnh Cao Ngọc Hải – được thờ phụng trong di ảnh.
Một vị hòa thượng cất giọng sang sảng, trầm hùng:
– Tang chủ Huỳnh Kim Mai, Trịnh Quốc Toàn ba mươi tám tuổi, Trịnh Quang Minh hai mươi sáu tuổi, Diệp Mộng Trang hai mươi hai tuổi, Trịnh Huỳnh Kim Thúy mười tám tuổi... khởi thân đảnh lễ hương linh... tam bái...
Tiếng mõ gõ "cốc... cốc... cốc..." hòa cùng câu kinh trầm bổng.
Minh cùng anh Toàn và em gái Thúy đứng dậy, chắp tay cúi đầu. Ba người con cùng mẹ quỳ lạy, dập đầu ba lần trước quan tài. Trong khoảnh khắc ấy, tiếng nấc nghẹn, tiếng áo tang sột soạt hòa lẫn tiếng chuông mõ ngân vang, tạo thành một bản hòa âm tang thương mà trang trọng.
Bà con xung quanh cũng cúi đầu niệm Phật, ánh nến chập chờn hắt bóng lên tường, làm căn nhà cấp bốn trở nên thiêng liêng khác thường.
Bà Huỳnh Mai lau nước mắt, đôi vai run lên, nhưng vẫn giữ cho giọng mình vững vàng trong lời hồi đáp "Nam mô A Di Đà Phật."
Chiều muộn, mưa đã ngớt, vũng nước ngoài hẻm loang loáng ánh đèn. Trong gian nhà tang, khói nhang quẩn quanh, tiếng mõ vẫn đều đặn.
Một chiếc xe sang dừng trước đầu hẻm. Người phụ nữ bước xuống — bà Hồng, vợ giám đốc tập đoàn dầu khí lớn, ngày xưa từng là tiểu thư du học Pháp. Áo dài nhung đen, dáng vẻ sang trọng, bà bước chậm rãi vào.
Đặt vòng hoa trắng bên cạnh bàn thờ, bà đứng lặng, nhìn di ảnh ông Trịnh Cao Ngọc Hải thật lâu. Đôi mắt bà nhoà đi:
– Anh Tuấn... em tới trễ... xin lỗi anh...
Sau đó, bà lặng lẽ bỏ một phong bì vào thùng phúng điếu, rồi quay sang Huỳnh Mai. Bà khẽ cúi đầu:
– Xin chia buồn với chị và các cháu... anh Hải ra đi thật đột ngột.
Huỳnh Mai gượng gạo gật đầu đáp lễ.
– Cảm ơn bà đã đến.
Ánh mắt bà Mai thoáng lạnh, chỉ là một lớp khoảng cách mơ hồ. Bởi dẫu sao, người phụ nữ này cũng từng là kỷ niệm tuổi trẻ của chồng bà — một thứ ký ức mà bà không thể xóa, cũng chẳng thể gần gũi.
Bà Hồng vái thêm một lạy rồi rời đi. Gian nhà tang trở lại yên tĩnh, chỉ còn tiếng mõ đều đều và mùi nhang cay mắt.
Dự tang lễ một lúc, thắp nhang và chào hỏi xong, bà Hồng khẽ vái di ảnh ông Tuấn thêm một vái, rồi lặng lẽ bước ra xe. Cửa xe đóng lại, tiếng động cơ rì rì nổ máy.
Bên ngoài, bà Hồng còn giữ dáng vẻ trang nghiêm. Nhưng vừa ngồi vào hàng ghế sau, đôi vai bà run lên, gương mặt rạng phấn son bỗng nhòe trong nước mắt. Bà đưa tay che miệng, nhưng tiếng nấc vẫn bật ra, nghẹn ngào không thể kìm.
– Anh Hải... trời ơi... sao lại đi sớm vậy...
Nước mắt tuôn rơi, ướt đẫm khăn tay. Bà khóc như thể bốn mươi năm thanh xuân chôn kín nay bỗng ùa về, vỡ òa trước mất mát không còn kịp vãn hồi.
Ngồi bên cạnh, Hồng Hạnh, con gái lớn của bà, 29 tuổi, một nữ doanh nhân, khẽ nắm lấy tay mẹ an ủi:
– Mẹ... thôi, đừng khóc nữa. Ba thấy sẽ không vui. Mình còn về nhà... còn khách chờ.
Nhưng bà Hồng không kềm được, tựa vào vai con gái, khóc sướt mướt như một người vừa mất đi mảnh ký ức quý giá nhất đời. Chiếc taxi từ từ lăn bánh rời khỏi con hẻm nhỏ, bỏ lại sau lưng làn khói nhang tang thương và những ánh mắt vẫn dõi theo.
Bình Hưng Hòa, trưa oi ả cuối tháng Tám. Trái với cơn mưa nặng hạt hôm Minh vừa đặt chân xuống sân bay, bầu trời hôm nay nắng gắt như muốn nung chảy cả sân xi măng. Hơi nóng hắt lên từ mái tôn và bức tường xám loang lổ khiến không khí càng thêm ngột ngạt.
Chiếc quan tài gỗ đỏ của ông Trịnh Cao Ngọc Hải được đưa vào lò hỏa táng. Tiếng còi dài ngân lên, cửa thép từ từ khép lại. Giây phút ấy, Huỳnh Mai òa khóc, ngã quỵ trong vòng tay bà con. Tiếng nức nở của người mẹ mất chồng xé nát sự tĩnh lặng oi bức.
Trang siết chặt tay chồng, đôi mắt nhòa lệ. Thúy, cô em út mới 18, khóc đến mức không còn hơi thở, gục vào vai chị dâu. Còn lại, Minh và Toàn đứng thẳng, cố gắng giữ sự mạnh mẽ nhưng khóe mắt vẫn đỏ hoe, nước mắt ứa ra không kìm được.
Nắng hắt xuống chói chang, mồ hôi và nước mắt hòa lẫn trên gương mặt từng người. Không ai nói một lời, chỉ có tiếng gió nóng và tiếng kim loại nặng nề của cánh cửa hỏa táng khép lại, chôn vùi một đời người trong lửa.
Nghi thức cúng vong sau hỏa táng vừa kết thúc, mọi người đã về nghỉ. Trang cũng đã khẽ chào mẹ chồng rồi lui vào trong buồng.
Minh ngồi lại cùng mẹ. Bàn cơm nguội ngắt, vài chén canh tang nhạt thếch. Huỳnh Mai bỗng trầm giọng:
– Minh... hôm nay mẹ sẽ kể cho con nghe... về cha con, về chuyện xưa của ổng. Con để bụng, đừng kể ai nghe.
Minh gật đầu, lòng dấy lên một nỗi tò mò xen lẫn lo sợ.
Huỳnh Mai thở dài, rồi bắt đầu câu chuyện của hai mươi năm trước, tức năm 1984, khi miền Nam đã hoàn toàn giải phóng.
– Hồi đó, ba con và một người bạn thân học chung từ phổ thông. Bạn ổng tên là Trần Đức Quang, người miền Trung. Hai người cùng thương thầm một người con gái – là bà Hồng hiện nay. Hồng khi ấy là tiểu thư con nhà giàu Sài Gòn xưa, mới du học Pháp về. Xinh đẹp, thông minh...
Minh:
_ Rồi sao nữa mẹ?
Bà Huỳnh Mai nói tiếp:
– Bà Hồng lúc đó mến cả hai. Nhưng lòng bà ấy nghiêng về cha con nhiều hơn. Ba con hiền lành, thật thà, lại có cái khí chất riêng... Nhưng mà... ổng biết mình nghèo. Gia đình mình lúc đó chẳng có gì. Còn ông Quang thì vừa giàu vừa từng cứu mạng ổng trong bom đạn – một lần suýt chết dưới trận B52, chính ông Quang kéo ổng ra. Ba con mang ơn đó suốt đời.
Minh nuốt khan, nghe tim mình thắt lại.
– Cho nên... – Huỳnh Mai khẽ nói, – ổng chọn cách rút lui. Thậm chí còn tự làm xấu mình trước mặt bà Hồng. Mẹ nhớ hoài cái chuyện... ổng cố tình kéo bạn bè đi kêu bia ôm, gọi gái... cố tình để bà Hồng nhìn thấy.
Nước mắt lăn xuống má Huỳnh Mai.
– Bà Hồng đau khổ, tát cho ổng hai cái. Rồi... rồi bà ấy nhận lời cầu hôn của ông Quang. Con thấy không... cha con chọn đau, để bà ấy yên bề gia thất.
Đôi mắt bà Mai xa xăm, giọng trầm hẳn:
– Nhưng con biết không, phụ nữ... họ vốn ích kỷ. Họ không muốn bị thương hại. Lúc đó, mẹ nghĩ cha con thật lòng với mẹ. Nhưng bây giờ nhìn lại... mẹ không biết... mẹ có phải chỉ là cái cớ... để cha con trốn bà Hồng hay không.
Bà đưa tay gạt nước mắt, gương mặt lộ vẻ mỏi mệt tột cùng:
– Con à, người đàn bà nào cũng muốn được yêu trọn vẹn. Mẹ thì... cả đời này vẫn không biết, cha con chọn mẹ vì tình yêu... hay vì sự chạy trốn.
Không ai nói gì nữa. Chỉ có tiếng tích tắc đồng hồ trên tường, tiếng muỗi vo ve. Minh ngồi chết lặng, cổ họng nghẹn cứng. Trong đầu, hình ảnh cha anh hiện lên: một người đàn ông gầy gò, chịu đựng, biết hi sinh. Và lần đầu tiên, Minh thấy rõ bóng dáng ấy – một tình yêu đã bị chôn vùi suốt mấy chục năm.
Huỳnh Mai khẽ lau nước mắt, giọng run rẩy:
– Con ạ... cha con không phải người hoàn hảo. Nhưng ổng đã sống cao cả. Và có lẽ vì thế mà cả đời mẹ... vừa thương vừa giận.
Bà quay mặt đi, để lại Minh ngồi trong bóng tối,lặng im như hóa đá.